Trong tuần đầu tiên chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với mức giá 80.000 đồng/cp, Công ty Cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) đã nhanh chóng trở thành tâm điểm của thị trường tài chính. Đây được đánh giá là thương vụ tỷ USD đầu tiên trong năm và có quy mô lớn nhất ngành bán lẻ trong vòng vài năm trở lại đây.
Sau khi hoàn tất phát hành, Điện Máy Xanh dự kiến đạt mức định giá khoảng 3,9 tỷ USD, chính thức đứng vào hàng ngũ những doanh nghiệp bán lẻ có giá trị vốn hóa lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Sức nóng của thương vụ tiếp tục gia tăng khi Dragon Capital – công ty quản lý quỹ lớn nhất và lâu đời nhất tại thị trường vốn Việt Nam – xác nhận đăng ký mua tối thiểu 50 triệu USD (tương đương gần 1.350 tỷ đồng) cổ phần IPO. Động thái này cũng sẽ làm gia tăng đáng kể tổng mức đầu tư của Dragon Capital vào hệ sinh thái bán lẻ của Thế Giới Di Động (MWG) và Điện Máy Xanh, thay vì chỉ tập trung vào mảng đầu tư đang rót vào MWG như hiện tại.
Chia sẻ về luận điểm đầu tư, ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Dragon Capital, nhận định DMX đang sở hữu sự kết hợp hiếm có giữa tăng trưởng bền vững, dòng cổ tức đều đặn và dư địa mở rộng lớn trong dài hạn.
Theo ông Tuấn, quan điểm cho rằng thị trường bán lẻ điện thoại, điện máy đã tiệm cận mức bão hòa hiện là một "đồng thuận" lỗi thời. Thực tế, DMX đã thực hiện một bước chuyển dịch căn bản trong mô hình kinh doanh: chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá sang chiến lược sở hữu trọn vòng đời khách hàng. Chuỗi dịch vụ khép kín này kéo dài từ tài trợ mua hàng (trả góp lãi suất 0%), lắp đặt, sửa chữa (thông qua Thợ Điện Máy Xanh) cho đến bảo hành và nâng cấp thiết bị.
Bệ đỡ vững chắc cho chiến lược này chính là lợi thế quy mô tuyệt đối khi DMX đang nắm giữ từ 60% đến 80% thị phần tại Việt Nam ở hầu hết các hãng lớn. Quy mô này mang lại cho doanh nghiệp hai lợi thế cạnh tranh cốt lõi mà các đối thủ rất khó sao chép: điều khoản mua hàng tốt nhất thị trường và khả năng tài trợ chi phí tài chính cho khách hàng (lãi suất 0%) ở mức gần như không có sự cạnh tranh. Thay vì "đốt" tiền cho các chương trình khuyến mãi ngắn hạn một lần, DMX dùng sức mạnh quy mô để tài trợ cho trải nghiệm sở hữu trọn đời của khách hàng.
Kết quả là doanh nghiệp đã tạo ra một cấu trúc tăng trưởng hiếm gặp trong ngành bán lẻ: doanh thu liên tục được thúc đẩy nhờ mảng dịch vụ, tài chính tiêu dùng và chu kỳ thay thế thiết bị của người dân. Trong khi đó, biên lợi nhuận được cải thiện rõ rệt nhờ kỷ luật giá bán, danh mục sản phẩm độc quyền cùng tỷ trọng đóng góp ngày càng cao của mảng dịch vụ. Mô hình này đồng thời đảm bảo khả năng tạo dòng tiền mặt mạnh mẽ để hỗ trợ chính sách trả cổ tức đều đặn cho cổ đông.
Một trong những yếu tố then chốt thu hút các dòng vốn lớn nằm ở việc nhà đầu tư tham gia IPO DMX sẽ đồng thời sở hữu "DMX thứ hai" đang hình thành tại Indonesia thông qua chuỗi EraBlue.
Tại quốc gia vạn đảo, EraBlue đang áp dụng chính xác công thức đã thành công ở Việt Nam: tối ưu quy mô, sản phẩm phù hợp túi tiền, tài chính tiêu dùng và dịch vụ sau bán. Đây là thị trường có nhiều đặc điểm tương đồng với Việt Nam trong giai đoạn đầu hiện đại hóa ngành bán lẻ điện máy, nhưng sở hữu quy mô vượt trội với dân số trên 280 triệu người, mật độ dân cư cao gấp khoảng 4 lần và phần lớn thị trường vẫn thuộc về kênh truyền thống.
Đến nay, EraBlue không còn là ý tưởng trên giấy khi doanh nghiệp đã chính thức ghi nhận có lãi ở cấp công ty, đang tăng tốc mở rộng nhanh hướng tới mục tiêu đạt 1.000 cửa hàng vào năm 2030. Theo ước tính nội bộ từ Dragon Capital, riêng chuỗi EraBlue có thể đạt quy mô giá trị khoảng 1 tỷ USD vào năm 2030 – một lớp giá trị lớn mà bội số cốt lõi gần như chưa phản ánh.
Dưới góc nhìn định giá, Dragon Capital xếp DMX vào vùng đầu tư đặc biệt hấp dẫn dựa theo tiêu chí tăng trưởng so với giá (GARP).
Đại diện quỹ ngoại này nhấn mạnh, ở mức giá IPO 80.000 đồng/cp, nhà đầu tư về cơ bản mới chỉ trả khoảng 10 lần lợi nhuận cho riêng mảng kinh doanh tại Việt Nam, trong khi phần giá trị đến từ Indonesia gần như chưa được ghi nhận. Trong khi đó, với dự phóng tăng trưởng lợi nhuận, định giá DMX chỉ đang ở mức khoảng 10 lần, thấp đáng kể so với mức trung vị khoảng 16 lần của nhóm doanh nghiệp tiêu dùng đầu ngành niêm yết tại Việt Nam, dù DMX lại sở hữu tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao hơn.
Tóm lại, ở vùng giá này, nhà đầu tư đang đổ vốn vào một doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận khoảng 15%/năm, định giá quanh 10 lần lợi nhuận, được vận hành bởi đội ngũ có năng lực thực thi hàng đầu, được bảo vệ bởi mức lợi suất cổ tức tiền mặt bền vững khoảng 4–5%, và sở hữu thêm dư địa tăng trưởng từ Indonesia gần như vẫn để ngỏ trong định giá.
Trả lời về yếu tố tiên quyết khi quyết định đầu tư vào DMX, ông Lê Anh Tuấn cho biết Dragon Capital đánh giá rất cao mức độ cam kết và sự đồng hành của Ban lãnh đạo đối với cổ đông. "Một mô hình kinh doanh tốt chỉ tạo ra giá trị cho cổ đông khi những người điều hành thực sự mong muốn và cam kết theo đuổi giá trị đó trong dài hạn – và ở DMX, chúng tôi nhìn thấy điều này rất rõ".
Theo ông Tuấn, đội ngũ điều hành hiện tại là thế hệ thứ hai, sở hữu sự chuyên nghiệp, khát khao tăng trưởng và đã chứng minh năng lực thực thi bằng kết quả cụ thể. Quan trọng hơn hết, Ban lãnh đạo đã công khai cam kết dùng tiền mặt cá nhân để tham gia trực tiếp vào chính đợt IPO này. Cụ thể, Tổng giám đốc Đoàn Văn Hiểu Em đăng ký mua 2 triệu cổ phiếu, trong khi Chủ tịch Nguyễn Đức Tài cùng gia đình đăng ký mua 1,9 triệu cổ phiếu.
Đại diện Dragon Capital tiết lộ thêm, theo thông tin quỹ được biết, nhiều thành viên chủ chốt khác của doanh nghiệp cũng sẽ tham gia đợt chào bán lần này. "Khi người điều hành bỏ tiền túi để mua đúng thương vụ mình đang chào bán - thay vì rút ra - đó là tín hiệu rõ ràng nhất về một đội ngũ đứng cùng phía với cổ đông", ông Tuấn nhìn nhận.
Sự đồng hành này còn được thể hiện nhất quán qua cách điều hành khi Ban lãnh đạo lựa chọn hướng về giá trị dài hạn, chủ động ưu tiên lợi nhuận và giữ vững kỷ luật giá, thay vì thực hiện chiến lược giảm giá bằng mọi cách để đẩy mạnh số lượng sản phẩm bán ra. Ông Tuấn đánh giá, nếu trong tương lai, Ban lãnh đạo DMX tiếp tục áp dụng các cấu trúc thân thiện với cổ đông, chẳng hạn như chương trình quyền chọn cổ phiếu thay thế cho chính sách ESOP trước đây, lợi ích giữa đội ngũ điều hành và cổ đông sẽ càng gắn kết chặt chẽ, hoàn toàn phù hợp với mục tiêu dài hạn mà Dragon Capital đang theo đuổi.
Theo CafeF